Dr. Musa Burak SakarEksik dişlerin tamamlanmasında tek bir doğru yöntem yok. Seçim; kaç dişin eksik olduğuna, çene kemiğinizin durumuna, komşu dişlerin sağlamlığına ve günlük yaşam alışkanlıklarınıza göre değişir. Bu yazıda protez türlerini yan yana koyuyoruz.
01Protezler ikiye ayrılır
- Sabit protezler: Ağızda çıkarılmadan kalır. Kron, köprü ve implant üstü protezler bu gruptadır. Kendi dişiniz gibi kullanılır.
- Hareketli protezler: Hasta tarafından takılıp çıkarılır. Tam damak ve bölümlü protezler bu gruptadır. Temizliği kolaydır ama alışma süresi gerektirir.
Kararı belirleyen ilk soru şudur: destek alınacak sağlam diş veya kemik var mı?
02Zirkonyum kron ve köprü
Tek diş eksikliğinde veya birkaç dişin yan yana kaybedildiği durumlarda, komşu dişlerden destek alınarak köprü yapılabilir. Zirkonyum altyapı ışığı doğal diş minesine benzer şekilde geçirdiği için görünüm canlıdır; metal içermediğinden dişetinde gri hat oluşturmaz.
Dezavantajı: köprü için komşu dişlerin aşındırılması gerekir. O dişler sağlamsa, bu durum implanta göre bir kayıptır.
03İmplant üstü protez
Çene kemiğine yerleştirilen implantlardan destek alan sabit veya çıkarılabilir protezlerdir. Komşu dişlere dokunulmaz, çiğneme kuvveti doğrudan kemiğe aktarılır.
Tam dişsizlikte özellikle alt çenede "overdenture" adı verilen çözüm sık tercih edilir: 2-4 implant üzerine oturan, hasta tarafından çıkarılabilen ama yerinden oynamayan protez. Alt tam damağın kaymasından şikâyet eden hastalarda konfor farkı belirgindir.
04Tam damak protezi
Hiç dişi kalmamış hastalarda uygulanır. Emme etkisiyle tutunur; üst çenede damak yüzeyi geniş olduğu için tutuculuk genellikle iyidir, alt çenede dil hareketleri nedeniyle daha zordur.
Alışma süreci gerçektir: ilk haftalarda konuşma ve çiğnemede zorlanma normaldir. Kemik zamanla eriyeceği için birkaç yılda bir besleme (rebazaj) veya yenileme gerekir.
05Bölümlü protez
Bazı dişleri duran hastalarda, kalan dişlere kancalarla tutunan çıkarılabilir protezdir. Ekonomik ve hızlı bir çözümdür; ancak kancaların görünürlüğü ve destek dişler üzerindeki yük dezavantajlarıdır. Hassas tutuculu (precision attachment) tasarımlarda kanca görünmez.
06Karşılaştırma
- Konfor: İmplant üstü sabit protez > zirkonyum köprü > bölümlü protez > tam damak
- Komşu dişi koruma: İmplant üstü protez, diğer tüm seçeneklerden üstündür
- Tedavi süresi: Köprü ve hareketli protezler haftalar; implantlı çözümler aylar sürer
- Bakım: Sabit protezlerde ara yüz fırçası ve düzenli profesyonel temizlik; hareketli protezlerde günlük çıkarıp temizleme
- Ömür: Zirkonyum kron/köprü ortalama 10-15 yıl; implant gövdesi düzenli bakımla çok daha uzun; hareketli protezler kemik değişimine bağlı olarak birkaç yılda bir yenilenir
07Bakım her seçenekte belirleyici
Sabit protezlerde en sık karşılaşılan sorun, kron kenarındaki dişeti iltihabıdır. Ara yüz fırçası ve altı aylık profesyonel temizlik, protezin ömrünü doğrudan uzatır. Hareketli protezlerde ise gece çıkarılıp temiz suda bekletilmesi, hem dokunun dinlenmesini hem de protezin deforme olmamasını sağlar.
08Karar nasıl veriliyor?
Muayenede kalan dişlerin sağlamlığı, dişeti durumu, kapanış ilişkisi ve çene kemiği hacmi değerlendirilir; gerekirse panoramik röntgen veya tomografi alınır. Ardından uygun seçenekler ömür, süre ve maliyet açısından yan yana anlatılır. Çoğu hastada birden fazla seçenek uygundur; tercih birlikte yapılır.
Protez tedavilerimizi Protez ve Zirkonyum sayfamızda, implant seçeneklerini ise İmplant Tedavisi sayfamızda ayrıntılı anlatıyoruz.
Size hangi protezin uygun olduğunu öğrenmek için WhatsApp'tan yazabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz.